Dwa dni temu Trybunał Sprawiedliwości Unii wydał wyrok w sprawie C-80/17 Fundo de Garantia Automóvel / Alina Antónia Destapado Pão Mole Juliana i Cristiana Micaela Caetano Juliana, zgodnie z którym: „Pojazd, który nie został wycofany oficjalnie z ruchu i który jest zdolny do jazdy, powinien być objęty ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych, nawet jeśli jego właściciel, który nie ma już zamiaru go prowadzić, postanowił zaparkować go na terenie prywatnym.

Alina Antónia Juliana była właścicielką pojazdu mechanicznego zarejestrowanego w Portugalii. Z powodu problemów zdrowotnych zaprzestała prowadzenia tego pojazdu i przechowywała go na podwórzu swojego domu, przy czym nie podjęła urzędowych kroków w celu wycofania go z ruchu. W listopadzie 2006 r. syn A.A. Juliany wszedł w posiadanie pojazdu bez wiedzy i zezwolenia matki. Pojazd ten wypadł z drogi, wskutek czego śmierć ponieśli syn A.A. Juliany oraz dwie inne osoby, które znajdowały się w tym pojeździe jako pasażerowie. W momencie wypadku A.A. Juliana nie miała zawartej umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wynikające z ruchu tego pojazdu (ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych).

Fundo de Garantia Automóvel (ubezpieczeniowy fundusz gwarancyjny, Portugalia) wypłacił następcom prawnym pasażerów tego pojazdu odszkodowanie za szkody wynikające z wypadku. Uznawszy, że A.A. Juliana podlegała obowiązkowi zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem jej pojazdu i że uchybiła temu obowiązkowi, fundusz zażądał następnie na drodze sądowej, zgodnie z możliwością przewidzianą w prawie portugalskim, zasądzenia między innymi od A.A. Juliany zwrotu kwoty 437 345,85 EUR, którą wypłacił on na rzecz następców prawnych pasażerów.

W tym właśnie kontekście Supremo Tribunal de Justiça (sąd najwyższy, Portugalia), rozpatrujący skargę kasacyjną wniesioną przez Fundo de Garantia Automóvel, postanowił zwrócić się z pytaniami do Trybunału Sprawiedliwości.

W ogłoszonym dzisiaj wyroku Trybunał orzekł, że zawarcie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych jest obowiązkowe, gdy dany pojazd jest w dalszym ciągu zarejestrowany w państwie członkowskim i jest zdolny do jazdy, lecz w związku z decyzją jego właściciela, który nie ma już zamiaru go prowadzić, pozostaje zaparkowany na terenie prywatnym. Trybunał uważa przede wszystkim, że pojazd, który nie został wycofany z ruchu w sposób zgodny z prawem i który jest zdolny do jazdy, odpowiada pojęciu „pojazdu” w rozumieniu pierwszej dyrektywy, w związku z czym nie przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczenia określonemu w tej dyrektywie z tego tylko

Następnie Trybunał orzekł, że druga dyrektywa nie stoi na przeszkodzie uregulowaniom, które – tak jak ustawa portugalska – przewidują, że instytucja odszkodowawcza (w niniejszej sprawie Fundo de Garantia Automóvel) ma prawo wystąpić z roszczeniem nie tylko przeciwko osobie odpowiedzialnej lub osobom odpowiedzialnym za spowodowanie wypadku, ale również przeciwko osobie, która podlegała obowiązkowi zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wynikającej z ruchu pojazdu, który spowodował szkody, lecz nie zawarła w tym celu umowy, nawet jeśli osoba ta nie ponosi odpowiedzialności cywilnej za wypadek, w ramach którego wystąpiły te szkody.

Ponadto, w ocenie Sądu prawo krajowe może przewidywać, że w sytuacji gdy właściciel pojazdu uczestniczącego w wypadku uchybił ciążącemu na nim obowiązkowi ubezpieczenia tego pojazdu, wspomniana instytucja odszkodowawcza może wystąpić z roszczeniem nie tylko przeciwko osobie odpowiedzialnej lub osobom odpowiedzialnym za spowodowanie wypadku, ale również przeciwko temu właścicielowi, niezależnie od tego, czy ponosi on odpowiedzialność cywilną za wypadek.

English